راهنمای سفر

روستای کنگ

معرفی روستای کنگ خراسان رضوی

روستای کنگ در شهرستان طرقبه خراسان رضوی واقع  شده است که با معرفی روستای کنگ طرقبه استان خراسان سعی داریم بهترین مقصد های گردشگری را به شما نشان دهیم.

 وجه تسمیه روستای کنگ خراسان

در فرهنگ عمید، لغت (( کنگ )) به معنای قوی جثه و قوی هیکل و در فرهنگ دانش، مترادف شاخه یا تراشه ی هیزم و در فرهنگ معین، به معنای پسر و قوی هیکل ، خوانده شده است.به جز این ها در لغت نامه دهخدا آورده شده است: کنگ روستایی است در دهستان شاندیز که امروزه در دهستان طرقبه (بخش طرقبه) واقع است. اهالی کنگ بازماندگان نسل های دور و پارتی هستند. پوشاک زنان کنگ شباهت زیادی به پوشش و لباس زرتشتیان اصیل یزد و کرمان دارد. باید گفت روستای کنگ در طول سالیان ، هم در مکان قبلی و هم در مکان های فعلی ،محلی برای تاخت و تاز اقوام مختلف بوده است. تاریخ حملات زیادی را در این روستا ثبت کرده و در این حملات اهالی روستا سرسختانه جان فشانی کرده اند و در اکثر این دفع ها موفق بوده اند. بنابراین نام روستای کنگ را باید همان گونه که در فرهنگ های عمید و معین آمده دانست. به عبارتی وجه نام گذاری روستا ، شجاعت و قدرت مندی اهالی آن می باشد.

 آثار و ابنیه تاریخی روستای کنگ 

آرامگاه شیخ عبدالله : یکی از معدود بناهای تاریخی منطقه است که میان باغات واقع شده است. روی سنگ مقبره تاریخ ۱۲۶۶ هجری قمری حک شده و از بناهای ثبتی است. اقوال پیرامون شخصیت ایشان متفاوت است. برخی می گویند که وی از سربداران بوده که تحت تعقیب مغولان قرار گرفته و به کنگ می آید و در نهایت در این منطقه از دنیا می رود.

قلعه گبر : که به آن قلعه حصار نیز گفته می شود ، نام قلعه ای است در انتهای رودخانه کوچک که آثاری از تمدن ماقبل تاریخ در آنجا وجود دارد. .

بقایای قلعه سنگ سفید : بر روی تپه مقابل روستا واقع شده است. در متون زرتشتی با نام قلعه (کنگ دژ ) خراسان یادشده است که ساخته سیاوش از پهلوانان اساطیری و پناهگاه سوشیانس، منجی موعود اوستا می باشد.

قبرستان کنگ : از دیگر موارد تاریخی و اثر ثبتی است که در جوار روستا بر روی تپه واقع شده است. دارای سنگ قبرهای با ارزش است که عمدتا جنس شیستی دارند، تاریخ روی آنها عموما به هجری قمری است و بر روی برخی از آنها علامت یک یا دو شانه حک شده است.

قبرستان-تاریخی-کنگ

قبرستان-تاریخی-کنگ

ویژگی های کالبدی روستای کنگ

بارزترین ویژگی کالبدی روستای کنگ ، ساختار پلکانی و بافت واجد ارزش روستاست که یکی از جاذبه های مهم کنگ به شمار می رود . این عنصر باعث شهرت این روستا در بین روستاهای مجاور و استان است. معماری خانه های روستای کنگ به صورت پلکانی و مشابه معماری روستای ماسوله ، در شمال ایران است ، بدین صورت که حیاط هر خانه ، پشت بام خانه دیگر است . شیوه استقرار خانه ها با توجه به اقليم ، جهت باد و جهت تابش خورشید در راستای شمال شرقی – جنوب غربی است که موجب صرفه جویی در مصرف انرژی نیز می شود . خانه های روستای کنگ ، با ملات کاهگل پوشیده شده است . بافت تاریخی ، زیبا و اصیل روستای کنگ باعث شده است که به منظور حفظ ارزش های تاریخی و فرهنگی آن ، از سوی سازمان میراث فرهنگی ، اقدامات مؤثری صورت گیرد.

روستای-کنگ

روستای-کنگ

ویژگی های اجتماعی

طوایف

جمعیت کنگ تشکیل شده است از چند طایفه که هر طایفه دارای چند تیره است . مردم کنگ و مهاجران به این روستا به مرور زمان خود را منسوب به یکی از این طایفه ها می دانند که به اختصار در مورد هر کدام از طوایف تاریخچه ای ذکر می شود:

میران این طایفه در گویش محلی ابیلون نام دارد. در بررسی تاریخچه روستا گفته شد که روستای کنگ در زمان های بسیار قدیم یعنی دوران قبل از اسلام در زمان شاچور ذوالاکتاف به وجود آمده است . با وجود اینکه روستا در آن زمان در محل فعلی نبوده و به مرور زمان محل استقرار عوض شده است، ولی به گواه اكثر بزرگان روستا موسس کنگ این طایفه بوده است و دلیل دیگری که این موضوع را ثابت می کند این است که به طایفه ایلان لقب گیر می دهند. یعنی مردم آتش پرست که دین زرتشت داشته اند و این مطلب نشان می دهد که این قوم قبل از ظهور اسلام و پذیرش آن از طرف ایرانیان در این محل استقرار داشته اند. مؤسس این طایفه فردی بوده است به نام ابوالقاسم که مخفف آن تشکیل دهنده نام طایفه شده است. در ابتدا به نام طایفه ابوالقاسمی معروف بوده است ولی پس از مدتی در عرف روستا به نام اییلان شناخته شد. هیچ مهاجری خود را به این طایفه نسبت نمی دهد از این رو یک دست بوده و جمعیت کمتری دارد. دارای چندین تیره است که معروفترین آنها عبارتند از : تیره نورا…. عظيم، تیره ی عابدی ، تیره ی سلطون ها ، تیره ی ابوالقاسمی ، تیره ی شگری این طایفه در گویش محلی میرون نام دارد. این طایفه از اولاد شخصی به نام عسگر سیستانی هستند که از ده ( میر) زابل به این منطقه مهاجرت کرده اند. عسگردات رايد و پسر به نام های علی اکبر و زمان بوده که علی اکبر همراه پدر و زمان پس از زیارت کربلا یه کنگ آمده اند.تیرهسیستانی (آسایشپور ) ، تیرهیقمی (اکایری , قاسميشوکتيانو …) از نوادگان ملا عبد الصمد قمی، فرزند ملاحسین قمی هستند که در مسیر حرکتشان از قم به مشهد- راه عبور می کرده است. از این روستا گذر می کنند و اهالی روستا از ایشان تقاضا می کنند تا در این روستا ساکن شوند . تیره ی پرنده ها ( خانواده ستارگیو… از بحرین به کنگ آمده اند تیره ی حسن رجبی ( خانواده راعی، عبدی )این طایفه در گویش محلی هشميون نام دارد. نام اصلی این طایفه هاشمیون می باشد که به فرزند فردی به نام هاشم وپنج پسرش اطلاق می گردد. شغل اصلی این طایفه دست فروشی و دوره گردی بوده است.بزرگ این طایفه در مسیر خود به روستای کنگ رسیده و در آنجا محلی برای استقرار موقت و خدمات آهنگری انتخاب می نماید. پس از گذشت مدتی که این افراد در کنار روستا مستقر بوده اند، دشمن خارجی که به گفته بعضی ها از یک (ترکمن) بوده اند به روستا حمله می کنند و در این وضعیت، این افراد به کمک اهالی روستا می شتابند و با کمال شجاعت از مردم روستا دفاع می کنند. پس از خاتمه درگیری روستائیان از آنها می خواهند که در روستای بمانند. این طایفه در گویش محلی شفیعون نام دارد. نام این طایفه برگرفته از فردی به نام شفیع است که ویو برادرش زاهد از اهالی بار مینگل نزدیک  گلمکان( یکی از روستاهای شهرستان چنار در استان خراسان رضوی)، برای کار به این روستا آمده اند و در پایین رودخانه کنگ ساکن شده اند و طایفه شفیع و نوزاه دی را ایجاد نموده اند . روستای کنگ شامل محله های کوچک و بزرگی است که پنج محله ی معروف آن به شرح زیر است:

پنج محله اصلی روستای کنگ

  1. محله بالا ده که از اواسط روستا تا نوک تپه امتداد دارد.
  2. محله میان ده محله ای که در اواسط روستاست و مسجدی قدیمی در این محل با همین نام وجود دارد.
  3. محله هشميون به ناحیه شرقی و پائین روستا که محل تجمع طایفه هشميون است ، اطلاق می گردد.
  4. محله سر کمربه اواسط ناحیه غربی روستا اطلاق می گردد. خانه ها در این ناحیه بر روی کمر کوه بنا شده اند.
  5. محله بزرخو حد فاصل محله ی میان ده و محله بالا از یک طرف و محله سر کمر از طرف دیگر بنا شده است
  6. .به جز محلات بالا محله های دیگری با نام های میران، شفیعان، أبولون در روستای کنگ وجود دارد.

زبان و گویش ساکنین روستای کنگ

زبان رسمی در تمام ایران فارسی است که گویش های مختلفی از این زبان ظاهر شده است. در ایران باستان ، زبان اوستایی ، زبان دین زرتشت بوده است . اما در هر دوره پارس باستان در دوران هخامنشی ، پهلوانیک در ایران میانه و در عهد اشکانیان پارسیک در عهد ساسانیان و در جنوب غربی – زبانی به عنوان زبان رسمی و اداری رواج داشته است.در روستای کنگ ، اهالی روستا گویش فارسی دری ( منسوب به دربار ساسانیان ) متداول در تمام خراسان را به کار می بردند. گویش کنگی به دلیل واقع شدن روستا در کوهپایه های بینالود ، فقدان جاده مناسب به شهر مشهد و نزدیکی به شهر نیشابور ، با گویش نیشابوری قرابت دارد.

آداب و رسوم و باورهای مردم روستای کنگ

قسمت اعظم آداب و رسوم هر قوم از دو محل ریشه می گیرند. بعضی از آنان از عقاید دینی و برخی دیگر از تاریخ و گذشتگان گرفته شده است. مردم این روستا بیشترین بخش آداب و رسوم خود را از دین اسلام گرفته اند و مطابق دستورات اسلام در مراسم مختلف از آن عقاید پیروی و استفاده می نمایند.برخی از اعتقادات مردم کنگ که در اصطلاح جزو فرهنگ عامه اهالی روستاست شامل موارد زیر است:

  • تخم مرغ شکستن :اهالی معتقدند زمانی که چشم زخم به کسی وارد می شود باید تخم مرغی را روی سر آن فرد شکست تا به اصطلاح چشم آن فرد حسود ترکیده و بیمار خوب می شود.
  • انار و دانه بهشتی : مردم معتقدند که اگر تمام دانه های اناری را با دقت و ظرافت بخورند و دانه ای از آن به زمین نیفتد ، به بهشت می روند.
  • آب ریختن روی گربه : می گویند اگر آب روی گربه بریزید دست شما زگیل در می آورد.
  • مراسم چوله قوزک و مهر زیر باران : مردم روستا در فصل بهاری که بارش کمتر است با درست کردن یک چوله قوزک (مترسک) در محلی جمع می شوند . اکثر افراد را بچه ها تشکیل می دهند . سپس یک اسکلت سر الاغ را به سر چوب آویزان می کنند و با همین وضعیت راه افتاده و همه با هم شعار زیر را می خوانند چوله قوزک بارونی کن بارون بی پایونی کن گندمای زرد و لاله از تشنگی می ناله…بچه ها جلوی درب هر خانه روستا توقف کرده و صاحب خانه چیزی به عنوان انعام به آنها می داد. و به عکس اگر در فصل بهار باران به شدت می بارید و احتمال سیل بود، برای توقف باران یک مهر را که باید حتما از خاک کربلا باشد زیر باران می گذارند تا باران متوقف شود.

مذهب مردم روستای کنگ

در گذشته های دور و قبل از ورود اسلام به ایران، برخی از ساکنین اولیه روستا، مانند طایفه ابیلان، آئین زرتشتی و آتش پرستی داشتند و به همین علت هنوز هم به این طایفه لقب گبر می دهند. اما پس از ورود اسلام به ایران، ساکنین این روستا هم به اسلام را به عنوان دین رسمی خود پذیرفتند و هم اکنون تمام ساکنین کنگ مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند.

جشن ها و سوگواری ها

در روستای کنگ همچون بسیاری از روستاهای همجوار ، مراسمات و آئین های کهن دچار تحول و به نوعی فراموشی شده است و به جای آن رسوم شهری ، به ویژه مشهد ، حاکم شده است.جشن ها و آئین ها ، عزاداری و سوگواری ، همگی در گذشته به شیوه ای خاص برگزار می گردیده که در حال حاضر کمتر به آنها پرداخته می شود.در این میان اما یکی از مراسم مذهبی خاص در استان خراسان رضوی ، در ماه شعبان است که مردم کنگ نیز به این مراسم که به (چراغ برات ) مشهور است اهتمام ویژه ای دارند. این مراسم در روزهای دوازدهم ، سیزدهم و چهاردهم این ماه برگزار می گردد و نحوه آن بدین صورت است که اهالی صبح تا ظهر این روزها را در خانه و بعد از اذان ظهر تا غروب آفتاب بر مزار عزیزان شان به تلاوت قرآن می پردازند. روزهای عاشورا و تاسوعا و ایام شهادت امام علی (ع) نیز با شور و حال خاصی در این روستا برگزار می شود و اغلب مردم روستا در مسجد جامع جمع می شوند و به عزاداری می پردازند.

بازی ها و سرگرمی ها

بازی ها در این روستا چند گونه است. برخی جنبه ملی دارند و در همه جا می توان نظیرش را یافت مانند فوتبال و والیبال و…. . دسته دیگر از بازی ها ، مختص برخی از شهرها و روستاهای استان خراسان رضوی است مثل بازی از سر نو غزل خانم ، ارنگ ارنگ و الک دولک. و دسته دیگر بازی هایی هستند که مختص همین روستا و یا یکی دو روستای مجاور می باشند. مثل بازی های : شیر بگیر حولی پوچ ، گوملی و…. در کنار همه این بازی ها که بیشتر مختص کودکان و نوجوانان است ورزش های سنتی و زورخانه ای از گذشته دور در این روستا رواج داشته و بزرگسالان به آنها علاقه و تمایل خاصی دارند. کشتی ورزشی است که بیشتر در مواقع خاص همچون مراسم عروسی انجام می شود. سبک کشتی روستا ، الهام گرفته از سبک خاص کشتی خراسانی ، یعنی همان کشتی چوخه است. که همراه با جوایزی ارزنده مانند یک رأس گوسفند برای فرد برنده است.

پوشاک مردم روستای کنگ 

در گذشته نه چندان دور پوشاک مردم روستا نوع خاصی داشت که منحصر اهالی کنگ بود اما امروزه با مراودات بیشتر با شهر ، فرم این لباس رو به دگرگونی گذارده و همسان پوشش مردم شهر شده است. هر چند هنوز هم زنان کهن سالان روستا با همان پوشش قدیمی هستند اما در بین انبوه مردم چندان زیاد نیست.پوشاک مردان روستا که چندین قرن در روستا متداول بوده است ، در زیر یک زیرپوش و روی آن یک قبای بلند و زیبا پوشیده می شد و یک شال بلند دور کمر می بستند .یک شلوار سیاه که به آن تنبان گفته می شد و زیر قبا یک پیراهن یقه گرد و همچنین عمامه ای دور سر می بستند و به جای کفش ، گیوه استفاده می کردند. و پوشاک زنان ، پیراهن بلند که به صورت یکسره می باشد و با رنگ های متنوع ، چاکی در زیر بغل داشته است . جوراب و شلوار پر چین و بلند و گشاد به پا می کردند. دستمال ابریشمی به سر می بستند و این دستمال به شکل بسیار مناسبی سر و گردن و سینه را کاملا می پوشاند. و به جهت محافظت از پا نیز از گیوه های محلی خوش دوخت و محکم و در زمستان ها هم از کفش های چرمی سیاه رنگ استفاده می کردند.

صنایع دستی روستای کنگ

صنایع دستی در روستای کنگ از قدمت تاریخی برخوردار است. در گذشته زنان به بافتن پارچه هایی که کرباس نامیده می شد مبادرت می ورزیده اند. با گذشت زمان حدود ۴۰ سال قبل صنعت قالی بافی به روستای کنگ وارد گردید و با استفاده نیروی کار ارزان و خصوصا نیروی کار کودکان وبا تبع کاهش هزینه ها باعث درآمد سرشاری برای صاحبان کارگاه ها شد و از طرفی روستائیان که می دیدند کودکان و زنان آنان می توانند با قالی بافی منبع درآمد خوبی باشند ، روی به این کار آوردند و بدین وسیله باعث رونق و گسترش صنعت قالی بافی گردید. این صنعت فراگیر شد و به دو شکل وجود داشت . یکی به صورت کارگاه های کوچک و بزرگ بود که چندین دار قالی در آنجا برپا بود و کارگران به طور مرتب هر روز به سر کار خویش می آمدند و مشغول قالی بافی می شدند و دیگری اینکه بعضی از اهالی اقدام به برپا کردن دار قالی در منازل خود می کردند. با گذشت زمان و مهاجرت روستائیان به شهر و توجه به فعالیت دیگر، صنعت قالی بافی سیر نزولی به خود گرفت و تا سالهای بعد از انقلاب این صنعت تقریبا از بین رفت.بافت جوراب و دستکش پشمی ، زنبیل بافی ، بافت پارچه های چادر شبی ، کتان و کرباس نیز در گذشته معمول بود که آنها نیز همچون قالی بافی کاهش یافته و به تنها چند خانواده اقدام به بافت قالی و دستکش پشمی و جوراب و … می کنند.

میهن بوم ارایه دهنده بهترین خدمات گردشگری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 5 =

مشاوره رایگان سفر